Odisha Janamata : ପୁରୀ ଗଜପତି ଙ୍କ ସହ କାହିଁକି ଆସିଥାଏ ଏକାଧିକ ଛତା ଓ ଆଲଟ , "ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ର ଗୁଢ ରହସ୍ୟ " |

ପୁରୀ ଗଜପତି ଙ୍କ ସହ କାହିଁକି ଆସିଥାଏ ଏକାଧିକ ଛତା ଓ ଆଲଟ , "ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ର ଗୁଢ ରହସ୍ୟ " |

24-Jul-2026

ଏକାଧିକ ଛତା, ଆଲଟ କାହିଁକି ଗଜପତି ଙ୍କ ସହ ଆସିଥାଏ ? |
ଜାଣନ୍ତୁ ସେବା ନୀତିର ଗୁଢ଼ ରହସ୍ୟ |

ଓଡିଶା ଜନ ମତ ବ୍ୟୁରୋ,

ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି କିଛି ଗୁଢ ରହସ୍ୟ ଓ ନିତି କାନ୍ତି ରହିଛି ତାକୁ ଜାଣିବା କେବଳ ଲୀଳାମୟ ଙ୍କ ଛଡା ଆଉ କିଏ ଜାଣି ପାରିବ | ତେବେ ତାଙ୍କ ଚଳନ୍ତି ଆଦ୍ୟ ସେବକ ତଥା ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରାରେ ଗଜପତି ମହାରାଜାଙ୍କ ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର। ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପହଣ୍ଡି ବିଜେ ସମୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଗ୍ରହଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ଛତା ଓ ଆଲଟ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଗଜପତି ମହାରାଜା ତାମଜାନରେ ଆସିବା ବେଳେ ଏକାଧିକ ଛତା, ଆଲଟ ଓ ଚାମର ଆସିଥାଏ। ଏହା ପଛରେ ରହିଛି ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରର ଦୈବୀ ମର୍ଯ୍ୟାଦା, `ଚଳନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ`ଙ୍କ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ସେବା ନୀତିର ଅନନ୍ୟ ଗାଥା।
ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ପୁରୀ—ଯେଉଁଠି ପ୍ରତିଟି ନୀତିକାନ୍ତି, ପ୍ରତିଟି ପରମ୍ପରା ଓ ପ୍ରତିଟି ଗତିବିଧି ପଛରେ ଲୁଚିରହିଛି କୌଣସି ନା କୌଣସି ନିଗୂଢ଼ ସାଂସ୍କୃତିକ କାରଣ । ରଥଯାତ୍ରା ହେଉ କି ସ୍ନାନଯାତ୍ରା, ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପହଣ୍ଡି ବିଜେ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଓ ଗଜପତି ମହାରାଜାଙ୍କ ଛେରାପହଁରା ବିଜେକୁ ଦେଖିଥିବା କୋଟି କୋଟି ଭକ୍ତଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରାୟତଃ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ— ଚତୁର୍ଦ୍ଧାମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ପହଣ୍ଡି ବେଳେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଠାକୁରଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ଛତା ଓ ଆଲଟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଗଜପତି ମହାରାଜା ଙ୍କ ତାମଜାନ ବିଜେ ସମୟରେ ଏକାଧିକ ଛତା ଓ ଆଲଟ କାହିଁକି ଆସିଥାଏ? ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଏହି ଦିବ୍ୟ ଓ ରୋଚକ ପରମ୍ପରା |
ଚଳନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ`ଙ୍କ ରାଜକୀୟ ଓ ଦୈବୀ ମର୍ଯ୍ୟାଦାଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପରମ୍ପରା ଗଜପତି ମହାରାଜା ହେଉଛନ୍ତି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର `ଆଦ୍ୟ ସେବକ` । ସେ କେବଳ ଜଣେ ସାଧାରଣ ରାଜା ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି ଅର୍ଥାତ `ଚଳନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ` ଭାବେ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ ପୂଜିତ । ଯେତେବେଳେ ସେ ଶ୍ରୀନଅରରୁ ତାମଜାନ (ଶିବିକା)ରେ ଛେରାପହଁରା ପାଇଁ ବାହାରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଓ ପଛରେ ଗୋଟିଏ ଧଳା ଛତା ଗୋଟିଏ କଳା ଛତା, ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ୨ଟି ଆଲଟ, ୨ଟି ଧଳା ଚାମର ଶୋଭାପାଏ । ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ବା ଆଦ୍ୟ ସେବକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଏତେଗୁଡ଼ିଏ ରାଜକୀୟ ଲାଞ୍ଛନ ବ୍ୟବହାର ହେବା ତାଙ୍କର ଦୈବୀ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ଅନନ୍ୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ଗୌରବକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥାଏ ।ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଗ୍ରହଙ୍କ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଦେବତା ସେବାଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଚତୁର୍ଦ୍ଧାମୂର୍ତ୍ତି (ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ଶ୍ରୀବଳଭଦ୍ର, ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରା ଓ ଶ୍ରୀସୁଦର୍ଶନ)ଙ୍କ ପହଣ୍ଡି ସମୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଗ୍ରହଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସେବାର ନିୟମ ରହିଛି । ପହଣ୍ଡି ବେଳେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଠାକୁରଙ୍କ ପଛରେ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ମଣିମା ଛତା (କାହାଳି ଛତା), ଏକାଧିକ ଆଲଟ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ଚାମର ସେବା କରାଯାଇଥାଏ।ଚାରି ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ମିଶାଇ ଦେଖିଲେ ମୋଟ ୪ଟି ଛତା ଓ ଏକାଧିକ ଆଲଟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ସତ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ । କାରଣ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଗ୍ରହ ସ୍ୱୟଂସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଦେବତା ସେବା ନୀତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।"ରାଜାଧିରାଜଙ୍କ ଚରଣରେ ସବୁ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ସମର୍ପିତ"ଗଜପତି ମହାରାଜା ନିଜକୁ ସଦାସର୍ବଦା ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଧୀନସ୍ଥ ଦାସ ବୋଲି ମାନିଆସିଛନ୍ତି । ସେ ଯେତେବେଳେ ତାମଜାନରେ ରାଜକୀୟ ଆଡ଼ମ୍ବର ସହ ଆସନ୍ତି, ସେହି ସମସ୍ତ ଛତା, ଆଲଟ ଓ ତ୍ରାସ ଦର୍ଶାଇଥାଏ ଯେ ସଂସାରର ସବୁ ରାଜକୀୟ ଶକ୍ତି ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ହିଁ ପରିଚାଳିତ । ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରର ଏହି ଶୃଙ୍ଖଳିତ ନୀତି-ନିୟମ ଓ ସେବା ସମର୍ପଣ ଭାବ ହିଁ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିକୁ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଅନନ୍ୟ ଓ ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଗଢ଼ି ତୋଳିଛି ।